Αποτύπωση μονάδων απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (MRI) στην Ελλάδα και στη Σουηδία (2012)

Η ραγδαία πρόοδος της ιατρικής τεχνολογίας έχει μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο προσφέρονται σήμερα οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης ενώ έχει βελτιώσει σημαντικά τη ποιότητα και το προσδόκιμο ζωής. Ακρογωνιαίο λίθο της ιατρικής τεχνολογίας αποτελεί η διαγνωστική απεικονιστική, η οποία παρουσιάζει ραγδαία αύξηση στη διαθεσιμότητα διαγνωστικών τεχνολογιών τα τελευταία 10-15 χρόνια.

Σήμερα, η μαγνητική τομογραφία – ΜΤ (Magnetic Resonance Imaging - MRI) παραμένει στη πρώτη γραμμή των μεθόδων διαγνωστικής απεικόνισης [1]. Η ΜΤ αποτελεί μια μη-επεμβατική τεχνική που επιτρέπει την οπτικοποίηση της ανατομίας και της φυσιολογίας του ανθρώπινου σώματος. Η ΜΤ χρησιμοποιείται κλινικά για περισσότερα από 30 χρόνια. Από το 1980, οπότε και χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά κλινικά, η ΜΤ έχει φέρει επανάσταση στη διάγνωση και στη θεραπεία μιας ευρείας ποικιλίας ιατρικών καταστάσεων ενώ σήμερα χρησιμεύει ως η κύρια διαγνωστική μέθοδος για πολλά κλινικά προβλήματα. Σε αντίθεση με τη συμβατική ακτινογραφία και την αξονική τομογραφία (CT) η νεότερη τεχνολογία απεικόνισης που χρησιμοποιείται στις μονάδες ΜΤ δεν εκθέτει τους ασθενείς σε ιονίζουσα ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε ζωντανούς ιστούς.

Η διαθεσιμότητα των μονάδων ΜΤ έχει αυξηθεί ταχύτατα στις περισσότερες χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκατιών. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το έτος του 2011 η μέση πληθυσμιακή κατανομή των ΜΤ στα κράτη μέλη του είναι 12,2 ΜΤ ανά 1.000.000 κατοίκους ενώ ο μέσος αριθμός των MRI εξετάσεων ανά κεφαλή ανέρχεται στις 46,6 εξετάσεις ανά 1.000.000 κατοίκους στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ [2].

Η πληθυσμιακή ωστόσο πυκνότητα των μονάδων ΜΤ στα συστήματα υγείας διαφόρων χωρών δεν παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για τη χωροταξική κατανομή τους και τις πιθανές περιφερειακές ανισοκατανομές τους. Παράλληλα, δεν εξετάζει τόσο την παρεχόμενη απόδοση των μονάδων ΜΤ σε ένα σύστημα υγείας όσο και τις κλινικές ή/και ερευνητικές εφαρμογές που μπορεί να προσφέρουν σε αυτό.

Εξαιτείας της έλλειψης σχετικών στοιχείων, στη παρούσα μελέτη έγινε αποτύπωση της κατανομής των μονάδων ΜΤ στα κράτη της Ελλάδας και της Σουηδίας για το έτος 2012, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Σύμφωνα με την αναφορά του ΟΟΣΑ [2] η Ελλάδα τοποθετείται ψηλά στη λίστα με τις χώρες με τον υψηλότερο αριθμό μονάδων ΜΤ ανά 1.000.000 κατοίκους (21,7 ΜΤ ανά 1.000.000 κατοίκους) ενώ ο αριθμός των MRI εξετάσεων ανά κεφαλή είναι ο υψηλότερος στην Ελλάδα σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία (Ελλάδα: 97.9 εξετάσεις ανά 1.000.000 κατοίκους). (εικόνα 1)

Στη Σουηδία δεν υπάρχουν εθνικές στατιστικές αναφορές σχετικά με τη λειτουργία της διαγνωστικής απεικόνισης (πχ ΜΤ, ΑΤ κτλ) ανά 1000 κατοίκους. Παρ 'όλα αυτά, η υιοθέτηση και χρήση των ιατρικών τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων των νέων ιατρικών μηχανημάτων, είναι πολύ υψηλή στη Σουηδία. Σύμφωνα με μια έκθεση του 2001 από το Σουηδικό Συμβούλιο για την Αξιολόγηση της Τεχνολογίας στην Υγεία όλα τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία, τα περισσότερα νοσοκομεία και πολλά κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας είχαν εγκαταστάσεις εξοπλισμού ΜΤ το 2001. [3] Τέλος, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που διαθέτει ο ΟΟΣΑ για τη Σουηδία, ο αριθμός των μονάδων ΜΤ αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου από περίπου 1 ΜΤ ανά 1.000.000 κατοίκους το 1989 σε 7,9 ΜΤ το 1999 (τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχει αναφορά). Αυτό είναι ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και τις 7,6 μονάδες ΜΤ ανά 1.000.000 κατοίκους για το έτος 2003.

ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ

Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή την εργασία και αφορούν το πλήθος και τα χαρακτηριστικά των μονάδων ΜΤ προέρχονται κατά κύριο λόγο από ανεπίσημες πηγές. Στην περίπτωση της Ελλάδας, τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν από το αρχείο του εμβιομηχανικού Χρήστο Καζάση, ο οποίος παρουσιάζεται ως η πηγή δεδομένων που χρησιμοποιεί ο ΟΟΣΑ για τις ετήσιες εκθέσεις του σχετικά με την Ελλάδα. Τα συγκεκριμένα στοιχεία δεν έχουν ανανεωθεί από το 2010 και μετά.

Από τη πλευρά της Σουηδίας, δεν υπάρχουν επίσημες εθνικές στατιστικές αναφορές ή κάποιες άλλες δημοσιοποιημένες αναφορές. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία που είχε ο ΟΟΣΑ πηγαίνουν πίσω στο 1999. Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται σε αυτή τη μελέτη προέκυψαν από έγκυρες πηγές οι οποίες όμως δεν μπορούν να ανακοινωθούν. Τα στοιχεία αυτά αναφέρονται μέχρι και το τελευταίο τρίμηνο του 2012. Για τους σκοπούς της παρούσας εργασίας, επιχειρήθηκε η αποτύπωση της κατανομής των μαγνητικών τομογράφων (ΜΤ) στην Ελλάδα και στη Σουηδία για το έτος 2012 σύμφωνα με τα παραπάνω τελευταία διαθέσιμα στοιχεία. Στην παρούσα εργασία γίνεται αρχικά μια σύντομη αναφορά στα συστήματα υγείας της Ελλάδας και της Σουηδίας και εξετάζεται η γεωγραφική κατανομή των μονάδων ΜΤ στο σύνολο της επικράτειας. Επίσης, υπολογίστηκε η συμμετοχή του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη προμήθεια και διάθεση των μονάδων ΜΤ στις χώρες αυτές ενώ παράλληλα εξετάστηκε το μερίδιο αγοράς των εταιρειών παραγωγής και προμήθειας μονάδων ΜΤ στις χώρες αυτές. Τέλος, σκιαγραφείται η ποιότητα και η απόδοση των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στις χώρες αυτές και εξετάζεται πόσο αυτές συμβαδίζουν με την εξέλιξη που παρουσιάζει ο τομέας της Μαγνητικής Τομογραφίας.

Ένταση μαγνητικού πεδίου και απόδοση μονάδας ΜΤ

Η ποιότητα και η απόδοση ενός συστήματος ΜΤ βασίστηκε στο κύριο μαγνητικό πεδίο που μπορούν να παράγουν οι μονάδες αυτές. Ο κύριος μαγνήτης είναι ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της μοναδας ΜΤ, καθώς αυτός παρέχει το στατικό μαγνητικό πεδίο που καθορίζει και την απόδοση του όλου συστήματος. Η πρώτη εμπορική μονάδα ΜΤ έγινε διαθέσιμη στις αρχές του 1980 και εν συνεχεία συστήματα μαγνητικού πεδίου έντασης μεταξύ 0.3Τ και 0.6Τ εγκαταστάθηκαν ευρέως. Συστήματα έντασης μαγνητικού πεδίου 1.5Τ αρχικά εισήχθηκαν το 1985 και στη συνέχεια κυριάρχησαν στην αγορά ως πρότυπο για την κλινική εικόνα. Το 1993, τα ερευνητικά κέντρα άρχισαν να ερευνούν εφαρμογές του μαγνητικού πεδίου έντασης 3Τ και από το 1998 τα συστήματα αυτά χρησιμοποιούνταν κλινικά για την απεικόνιση του εγκεφάλου. Από τότε, συστήματα 3Τ έχουν εγκατασταθεί σε αμέτρητα σημεία παγκοσμίως και αποτελούν το πρότυπο της κλινικής φροντίδας (όταν το κόστος κτήσης τους δεν είναι ανασταλτικός παράγοντας) ενώ σήμερα η κλινική χρήση του συστήματος 3Τ συνεχίζει να αυξάνεται δραματικά. Συστήματα μεγαλύτερης έντασης μαγνητικού πεδίου (4Τ – 9.4Τ και άνω) έχουν εγκατασταθεί σε αρκετά ερευνητικά κέντρα και χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή έρευνας και όχι για κλινική χρήση ακόμα. Το κύριο κίνητρο για την υψηλότερη ένταση του μαγνητικού πεδίου είναι η αναμενόμενη αύξηση του λόγου σήματος προς θόρυβο (SNR – Signal to Noise Ratio) και η αύξηση της φασματικής ανάλυσης.  

ΕΛΛΑΔΑ

Σύμφωνα με τον νόμο 4052/2012 (ΦΕΚ Α-41/01.03.2012), η περιφερειακή συγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και Κοινωνικής Αλληλεγγύης προβλέπει τη διαίρεση της Επικράτειας στις επτά (7) ακόλουθες Υγειονομικές Περιφέρειες, τα γεωγραφικά όρια των οποίων ταυτίζονται με τα όρια των επτά (7) Αποκεντρωμένων Διοικήσεων της χώρας:

  1. Την 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής
  2. Την 2η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας
  3. Την 3η Υγειονομική Περιφέρεια Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας
  4. Την 4η Υγειονομική Περιφέρεια Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
  5. Την 5η Υγειονομική Περιφέρεια Πειραιώς και Αιγαίου
  6. Την 6η Υγειονομική Περιφέρεια Κρήτης
  7. Την 7η Υγειονομική Περιφέρεια Μακεδονίας – Θράκης

Σύμφωνα με τα στοιχεία των Μαγνητικών Τομογράφων που υπάρχουν στην ελληνική Επικράτεια (Παράρτημα Α1), προκύπτει ότι από το σύνολο των 256 ΜΤ οι 36 ΜΤ είναι εγκατεστημένοι σε δημόσια νοσοκομεία σε αντίθεση με τους 220 ΜΤ που είναι εγκατεστημένοι σε ιδιωτικά νοσοκομεία, κλινικές και διαγνωστικά κέντρα (εικόνα 2).

 

Οι 36 ΜΤ τοποθετημένοι σε δημόσια νοσοκομεία, έχουν διαμοιραστεί στις 7 Υγειονομικές Περιφέρειες (Υ.Πε) όπως φαίνεται στο ακόλουθο διάγραμμα (εικόνα 3). Οι περισσότεροι ΜΤ έχουν εγκατασταθεί σε δημόσια νοσοκομεία της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής, αποσπώντας έτσι ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 44% των συνολικών ΜΤ εγκατεστηστημένων σε δημόσια νοσοκομεία της επικράτειας. 

Στα παραπάνω νοσοκομεία του Δημοσίου τομέα έχουν συνυπολογιστεί τα Νοσοκομεία του ΙΚΑ που περιήλθαν στο ΕΣΥ, δηλαδή του 6ου Ογκολογικού Νοσοκομείου ΙΚΑ, του 7ου Νοσοκομείου Αθηνών, του 2ου Νοσοκομείου ΙΚΑ Θεσσαλονίκης και των Πατρών, οι μονάδες που δεν ανήκουν πλέον στο ΕΣΥ, όπως το Ερρίκος Ντυνάν, Αιγηνήτειο, Αρεταίειο και Ευγενίδιο καθώς επίσης και τα στρατιωτικά νοσοκομεία. Η αποτύπωση της κατανομής των ΜΤ στον χάρτη της ελληνικής επικράτειας παρουσίαζεται αναλυτικά στην εικόνα 4.

Παράλληλα, αν γίνει προσπάθεια να συγκριθεί η κατανομή των μονάδων ΜΤ σε μονάδες ανά 100.000 πληθυσμού της κάθε υγειονομικής περιφέρειας, προκύπτει ότι υπάρχει ανισότητα ως προς την πρόσβαση (Πίνακας 1).

Η συνολική ωστόσο κατανομή των διαθέσιμων ΜΤ στην ελληνική επικράτεια αποτυπώνεται στον επόμενο χάρτη (εικόνα 5) στον οποίο γίνεται ευδιάκριτη πλέον η υπερίσχυση του ιδιωτικού τομέα έναντι του δημόσιου τομέα στην προμήθεια και λειτουργία ΜΤ στις επιμέρους περιοχές. Αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν κανονισμοί που να αφορούν την αγορά μονάδων ΜΤ στην Ελλάδα ενώ η κατάσταση αυτή οδήγησε το ελληνικό Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης στη δημιουργία μιας επιτροπής εμπειρογνωμοσύνης για την αναθεώρηση των κανονισμών και για να προτείνει νέα κριτήρια στην αγορά αξονικών και μαγνητικών τομογράφων. Σχετική προσπάθεια έγινε το 2010 με το ΦΕΚ 1918/Β/10.12.2010 στο οποίο παρουσιάζονται όροι, προϋποθέσεις, όργανα και διαδικασίες χορήγησης αδειών σκοπιμότητας και αδειών λειτουργίας για εγκατάσταση και λειτουργία μηχανημάτων ιοντιζουσών και μη ιοντιζουσών ακτινοβολιών. Στο συγκεκριμένο ΦΕΚ παρουσιάζονται πληθυσμιακά κριτήρια για τη χορήγηση αδειών σύμφωνα με τα οποία μία μονάδα ΜΤ αντιστοιχεί σε 40.000 κατοίκους.

 

 

Προσπαθώντας να αναλύσουμε την ποιότητα των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στην ελληνική επικράτεια με βάση την ένταση του μαγνητικού τους πεδίου, παρατηρήθηκε, όπως φαίνεται και στην εικόνα 5, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό (62%) των ΜΤ είναι έντασης 1.5Τ με μόλις ένα 2% να είναι έντασης 3Τ ενώ το υπόλοιπο 36% να είναι χαμηλότερης από 1.5Τ έντασης (εικόνα 6). Ωστόσο, ο δημόσιος τομέας παρουσιάζεται περισσότερο τεχνολογικά αναβαθμισμένος συγκριτικά με τον ιδιωτικό τομέα μιας και διαθέτει σε ποσοστό 78% μονάδες ΜΤ με ένταση μαγνητικού πεδίου μεγαλύτερη-ίση των 1.5Τ όταν το αντίστοιχο ποσοστό στον ιδιωτικό τομέα είναι 62%. Όσο αναφορά τα συστήματα 3Τ, ο δημόσιος τομέας μετράει 2 μονάδες ΜΤ σε ποσοστό 6% των συνολικών του μονάδων ΜΤ ενώ ο σντίστοιχος αριθμός για τον ιδιωτικό τομέα είναι 4 και το ποσοστό του 2% των συνολικών μονάδων ΜΤ που κατέχει. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι 2 μονάδες ΜΤ έντασης 3Τ είναι εγκατεστημένες στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας και στο Ευγενίδειο θεραπευτήριο – Αιγινήτειο Νοσοκομείο.

Τέλος, όσο αφορά το μερίδιο που διεκδικεί η κάθε εταιρεία προμήθειας μονάδων ΜΤ στην ελληνική αγορά, η εικόνα 6 δείχνει ότι η SIEMENS κρατάει τα πρωτεία με ποσοστό 44% αφήνοντας δεύτερη τη GE Healthcare και τρίτη τη PHILIPS με ποσοστά 28% και 23% αντίστοιχα (εικόνα 7). Η ισχυρή επικράτηση των τριών αυτών εταιρειών αφήνει ελάχιστα περιθώρια σε άλλες εταιρείες να εισαχθούν στην ελληνική αγορά προμήθειας μονάδων ΜΤ.

 

ΣΟΥΗΔΙΑ

Το σουηδικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο από την κυβέρνηση είναι ιδιαίτερα αποκεντρωμένο, αν και η ιδιωτική υγειονομική περίθαλψη υπάρχει επίσης. Το σύστημα υγείας στη Σουηδία χρηματοδοτείται κυρίως από τους φόρους που επιβάλλονται από τα επαρχιακά συμβούλια και τους δήμους.

Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης της Σουηδίας οργανώνεται και διοικείται σε τρία επίπεδα: εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Σε εθνικό επίπεδο, το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικών Υποθέσεων ορίζει τις αρχές και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη υγεία και καθορίζει την πολιτική ατζέντα για την υγειονομική περίθαλψη και την ιατρική. Το υπουργείο μαζί με άλλους φορείς της κυβέρνησης εποπτεύει τις δραστηριότητες σε χαμηλότερα επίπεδα, διαθέτει τις επιχορηγήσεις και αξιολογεί περιοδικά τις υπηρεσίες ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη των εθνικών στόχων.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η ευθύνη για τη χρηματοδότηση και την παροχή υγειονομικής περίθαλψης είναι αποκεντρωμένη στα νομαρχιακά συμβούλια. Το νομαρχιακό συμβούλιο είναι ένα πολιτικό όργανο του οποίου οι αντιπρόσωποι εκλέγονται από τους πολίτες κάθε τέσσερα χρόνια, την ίδια ημέρα με τις εθνικές εκλογές. Το εκτελεστικό συμβούλιο ή το διοικητικό συμβούλιο του νοσοκομείου που ανήκει στο νομαρχιακό συμβούλιο ασκεί εξουσία ως προς τη δομή και τη διαχείριση των νοσοκομείων, ενώ επιδιώκει να εξασφαλίσει την αποτελεσματική παροχή της υγειονομικής περίθαλψης.

Τα νομαρχιακά συμβούλια ρυθμίζουν τις τιμές και το επίπεδο των υπηρεσιών που προσφέρονται από ιδιωτικούς φορείς. Οι ιδιωτικοί πάροχοι υποχρεούνται να συνάπτουν σύμβαση με τα νομαρχιακά συμβούλια. Οι ασθενείς δεν αποζημιώνονται για τις υπηρεσίες από ιδιωτικούς φορείς που δεν έχουν συνάψει συμφωνία με τα νομαρχιακά συμβούλια. Σύμφωνα με τη σουηδική πολιτική υγείας και ιατρικής περίθαλψης, κάθε νομαρχιακό συμβούλιο πρέπει να παρέχει στους κατοίκους της καλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας και ιατρική περίθαλψη και να εργάζεται προς την προώθηση της καλής υγείας σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Σε τοπικό επίπεδο, οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση του άμεσου περιβάλλοντος των πολιτών, όπως είναι η ύδρευση και οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας. Πρόσφατα, η φροντίδα των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων, καθώς η μακροχρόνια περίθαλψη ψυχιατρικών ασθενών αποκεντρώθηκε στους τοπικούς δήμους.

Η Σουηδία χωρίζεται σε 21 νομαρχιακά συμβούλια. Περίπου το 90 τοις εκατό της εργασίας των σουηδικών νομαρχιακών συμβουλίων περιλαμβάνει την υγειονομική περίθαλψη, αλλά παράλληλα συμμετέχουν και σε άλλους τομείς, όπως ο πολιτισμός και οι υποδομές. Ο πληθυσμός σε αυτές τις 21 περιοχές κυμαίνεται από 60.000 έως 2.100.000. Τα νομαρχιακά συμβούλια έχουν σημαντικό περιθώριο στο να αποφασίζουν πώς θα πρέπει η παροχή φροντίδας να σχεδιάζεται και να παραδίδεται. Αυτό εξηγεί τις μεγάλες περιφερειακές διαφορές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των Μαγνητικών Τομογράφων που υπάρχουν στη Σουηδία (Παράρτημα Α2), προκύπτει ότι από το σύνολο των 153 ΜΤ οι 136 ΜΤ είναι εγκατεστημένοι σε δημόσια νοσοκομεία σε αντίθεση με τους μόλις 17 ΜΤ που είναι εγκατεστημένοι σε ιδιωτικά νοσοκομεία, κλινικές και διαγνωστικά κέντρα (εικόνα 8).

 

Αν γίνει προσπάθεια να συγκριθεί η κατανομή των μονάδων ΜΤ σε μονάδες ανά 100.000 πληθυσμού της κάθε κομητείας, προκύπτει ότι όλες οι κομητείες (πλην της κομητείας Västmanland) διαθέτουν άνω της 1 μονάδας ΜΤ ανά 100.000 κατοίκους, 2 κομητείες (Kronoberg και Västerbotten) διάθέτουν άνω των 2 μονάδων ΜΤ ανά 100.000 κατοίκους και 1 κομητεία (Gotland) διαθέτει 3,5 μονάδες ΜΤ ανά 100.000 κατοίκους (Πίνακας 2). Το τελευταίο ίσως δικαιολογείται και από το γεγονός ότι η κομητεία της Gotland αποτελείται από το ομώνυμο νησί και ίσως η πρόσβαση των κατοίκων του σε μονάδες ΜΤ παραπλήσιων κομητειών δεν είναι εύκολη.

 

Προσπαθώντας να αποτυπώσουμε τη συνολική κατανομή των διαθέσιμων ΜΤ στην ελληνική επικράτεια, ο χάρτης (εικόνα 9) δείχνει ευδιάκριτα ότι ο δημόσιος τομέας υπερισχύει του ιδιωτικού τομέα στην προμήθεια και λειτουργία ΜΤ στις διάφορες κομητείες της Σουηδίας. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι μόνο σε 5 κομητείες της Σουηδίας υπάρχουν μονάδες ΜΤ (πίνακας 3). Οι 3 από αυτές τις πολιτείες είναι οι μεγαλύτερες πληθυσμιακά κομητείες της Σουηδίας (Stockholm, Västra Götaland και Skåne) ενώ οι άλλες 2 κομητείες βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία της Σουηδίας ικανά να εξυπηρετήσουν πληθυσμό και από τις γειτονικές κομητείες – περιοχές.

 

 

 

 

Ως προς την ποιότητα των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στη Σουηδία με βάση την ένταση του μαγνητικού τους πεδίου, παρατηρείται, όπως φαίνεται και στην εικόνα 10, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό (73%) των ΜΤ είναι έντασης 1.5Τ με το 10% να είναι χαμηλότερης από 1.5Τ έντασης και το υπόλοιπο 17% να είναι έντασης μεγαλύτερης των 3Τ. Από όσο φαίνεται και στα διαγράμματα, ο δημόσιος τομέας είναι αυτός ο οποίος διαμορφώνει τη συνολική εικόνα της Σουηδίας ως προς την ένταση του μαγνητικού πεδίου των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στη Σουηδία. Όσο αναφορά τον ιδιωτικό τομέα, οι μονάδες ΜΤ έντασης 1.5Τ καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο ποσοστό (76%) ενώ από 12% διαθέτουν μονάδες ΜΤ με ένταση χαμηλότερη των 1.5Τ και μονάδες με ένταση μαγνητικού πεδίου 3Τ. Αξίζει να αναφερθεί επίσης ότι η πόλη της Lund (κομητεία Skåne) και συγκεκριμένα το πανεπιστημιακό της νοσοκομείο έχει ήδη παραγγείλει ΜΤ έντασης 7Τ για ερευνητικούς σκοπούς και ο οποίος αναμένεται να έχει εγκατασταθεί μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού του 2013. Τέλος, όσο αφορά το μερίδιο που διεκδικεί η κάθε εταιρεία προμήθειας μονάδων ΜΤ στη Σουηδία, η εικόνα 11 δείχνει ότι η SIEMENS βρίκεται πρώτη με ποσοστό 46% αφήνοντας δεύτερη τη PHILIPS και τρίτη τη GE Healthcare με ποσοστά 34% και 19% αντίστοιχα.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Από την ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων παρατηρούνται ανισότητες στη γεωγραφική κατανομή των μονάδων ΜΤ στον ελληνικό δημόσιο τομέα. Συγκεκριμένα, η κατανομή και η διάχυση των μαγνητικών τομογράφων στην ελληνική περιφέρεια δεν ακολουθεί πληθυσμιακά κριτήρια αγνοώντας την ανάγκη του πληθυσμού για την συγκεκριμένη υπηρεσία, συμβάλλοντας έτσι στην επιδείνωση του φαινομένου της μη ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίας υγείας. Η μέση τιμή των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στον δημόσιο τομέα ανά 100.000 κατοίκους είναι 0.27 και η τυπική απόκλιση 0.14.

Η προσφορά της συγκεκριμένης τεχνολογίας είναι αρκετά περιορισμένη στην περιφέρεια της χώρας καθώς εμφανίζει χαρακτηριστική έλλειψη στο 75% των νομών και φαίνεται να συγκεντρώνεται κυρίως στα αστικά κέντρα και στους νομούς όπου βρίσκονται τα τριτοβάθμια και πανεπιστημιακά νοσοκομεία της χώρας. Όπως προκύπτει από τον Πίνακα 1, επικρατεί έντονη ανομοιογένεια ως προς την υπάρχουσα κατανομή. Ωστόσο, ο ιδιωτικός τομέας φαίνεται να κινείται περισσότερο προς τη σωστή κατεύθυνση προσπαθώντας να καλύψει το κενό που αφήνει η ανεπαρκής κάλυψη με μονάδες ΜΤ της ελληνικής επικράτειας από το δημόσιο σύστημα υγείας. Η σύγκριση των εικόνων 4 και 5 επιβεβαιώνει τη συγκεκριμένη διαπίστωση.

Παρόλα αυτά στην Ελλάδα η μη αποτελεσματική λειτουργία ή ίσως η ανυπαρξία ελεγκτικών μηχανισμών οι οποίοι θέτουν τα όρια ως προς την αγορά και κατανομή των συστημάτων μαγνητικού συντονισμού, έχουν οδηγήσει τη χώρα, παρά το μικρό πληθυσμό της, να καταλαμβάνει την τέταρτη θέση ως προς την πυκνότητα των μονάδων MRI στην παγκόσμια κατάταξη μετά την Ιαπωνία, τις ΗΠΑ και την Ισλανδία.

Στον αντίποδα αυτής της κατάστασης βρίσκεται η Σουηδία. Η Σουηδία παρουσιάζει έναν ισχυρό δημόσιο τομέα ο οποίος φαίνεται να έχει εκτοπίσει τον ιδιωτικό τομέα, κυρίως στη προμήθεια και διάθεση μονάδων ΜΤ. Η κατανομή και η διάχυση των μαγνητικών τομογράφων στον δημόσιο τομέα φαίνεται να ακολουθεί πληθυσμιακά κριτήρια με όλες τις κομητείες (πλην μιας) να διαθέτουν άνω της μιας μονάδας ΜΤ ανά 100.000 κατοίκους. Η μέση τιμή των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ στον δημόσιο τομέα ανά 100.000 κατοίκους είναι 1.57 και η τυπική απόκλιση 0.57.

Ο ιδιωτικός τομέας της Σουηδίας στη προμήθεια και διάθεση μονάδων ΜΤ παρουσιάζεται μόνο σε 5 κομητείες της Σουηδίας. Η ανάλυση των στοιχείων αυτών δείχνει ότι ο ιδιωτικός τομέας εμφανίζεται μόνο στις πιο πολυπληθείς κομητείες και σε στρατηγικά σημεία στον χάρτη της Σουηδίας που επιτρέπουν την εύκολη πρόσβαση ασθενών από γειτονικές περιοχές.

Ως προς την ποιότητα των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ η Σουηδία δείχνει να εξελίσσεται ταχύτερα συγκριτικά με την Ελλάδα ως προς την προμήθεια μονάδων ΜΤ με ισχυρότερη ένταση μαγνητικού πεδίου. Είναι χαρακτηριστική η μετάβαση της Σουηδίας στη χρήση μονάδων ΜΤ με ένταση 3Τ σε σχέση με την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, στη Σουηδία το 16% των διαθέσιμων μονάδων ΜΤ (δημόσιος και ιδιωτικός τομέας) είναι έντασης 3Τ όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα είναι μόλις 2%. Άξιο αναφοράς είναι επίσης και το γεγονός ότι μονάδες ΜΤ με ένταση χαμηλότερης των 1.5Τ καταλαμβάνουν ποσοστό 10% στη Σουηδία όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα είναι 36%. Επίσης, πρέπει να αναφερθεί ότι ο ιδιωτικός τομέας είναι αυτός ο οποίος διαμορφώνει κυρίως τη κατανομή αυτή στην Ελλάδα ενώ στη Σουηδία η κατανομή αυτή διαμορφώνεται από τον δημόσιο τομέα.

Τέλος, όσο αφορά το μερίδιο της αγοράς που διεκδικεί η κάθε εταιρεία προμήθειας μονάδων ΜΤ, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Σουηδία η SIEMENS διατηρεί την πρώτη θέση με υψηλό ποσοστό (44% στην Ελλάδα, 46% στη Σουηδία). Οι PHILIPS και GE κατέχoυν τη δεύτερη και τρίτη θέση αντίστοιχα στη σουηδική αγορά ενώ ακριβώς αντίθετη είναι η κατάσταση στην ελληνική αγορά γι’αυτές τις δύο θέσεις. Η παγίωση των τριών αυτών εταιρειών και στις δύο αγορές δεν επιτρέπουν εύκολα τη διείσδυση άλλων εταιρειών στη προμήθεια μονάδων ΜΤ στα νοσοκομεία, τις κλινικές και τα διαγνωστικά κέντρα.

ΑΝΑΦΟΡΕΣ

[1] Ai Tao, Morelli John, Xu Xuemei et al., “A Historical Overview of Magnetic Resonance Imaging, Focusing on Technological Innovations”, Investigative Radiology, Vol. 47, pp. 725-741, 2012

[2] Health at a glance 2011, OECD 2011

[3] Anell Anders, Glenngard Anna, Merkur Sherry, “Health Systems in Transition: Sweden - Health system review”, Vol.14, No.5, 2012